课时 1 盐类的水解

一、刷基础

1.下列关于盐溶液的酸碱性的说法错误的是(      )

A.盐溶液呈酸性或碱性的原因是破坏了水的电离平衡

B. $ {\rm c({\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-})} $ 很小的溶液不可能呈碱性

C.在 $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{H}}_{3}\mathrm{C}\mathrm{O}\mathrm{O}\mathrm{N}\mathrm{a}} $ 溶液中,由水电离出的 $ {\rm c({\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-})=c({\mathrm{H}}^{+})} $

D.水电离出的 $ {\rm {\mathrm{H}}^{+}} $ (或 $ {\rm {\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}} $ )与盐中的弱酸根离子(或弱碱阳离子)结合,造成盐溶液呈碱(或酸)性

答案:B
解析:

盐溶液呈碱性或酸性可能是由于水电离出的 $ {\rm {\mathrm{H}}^{+}} $ (或 $ {\rm {\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}} $ )与盐中弱酸根离子(或弱碱阳离子)结合,促进水的电离,使溶液中的 $ {\rm c({\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-})} $ 和 $ {\rm c({\mathrm{H}}^{+})} $ 不相等;也可能是由于盐在水溶液中电离出 $ {\rm {\mathrm{H}}^{+}} $ 或 $ {\rm {\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}} $ 使得溶液呈酸性或碱性,而电离出的 $ {\rm {\mathrm{H}}^{+}} $ 或 $ {\rm {\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}} $ 都会抑制水的电离;综上盐溶液呈酸性或碱性的原因是破坏了水的电离平衡, $ {\rm \mathrm{A}} $ 、 $ {\rm \mathrm{D}} $ 正确。当溶液中的 $ {\rm c({\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}) > c({\mathrm{H}}^{+})} $ 时,溶液呈碱性,而与 $ {\rm c({\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-})} $ 是不是很小无关, $ {\rm \mathrm{B}} $ 错误。根据水的电离方程式可知水电离出来的 $ {\rm c({\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-})=c({\mathrm{H}}^{+})} $ , $ {\rm \mathrm{C}} $ 正确。


2.现有 $ {\rm {\mathrm{S}}^{2-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{S}\mathrm{O}}_{3}^{2-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{H}}^{+}{}_{4}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{A}\mathrm{l}}^{3+}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{P}\mathrm{O}}_{4}^{2-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{S}\mathrm{O}}_{4}^{2-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{F}\mathrm{e}}^{3+}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}^{-}{}_{3}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{l}}^{-}} $ ,请按要求填空:

(1) 在水溶液中,水解使溶液显碱性的离子是                                                

(2) 在水溶液中,水解使溶液显酸性的离子是                                

(3) 既能在酸性较强的溶液里大量存在,又能在碱性较强的溶液里大量存在的离子有                              

(4) 既不能在酸性较强的溶液里大量存在,又不能在碱性较强的溶液里大量存在的离子有                        

答案:

(1) $ {\rm {\mathrm{S}}^{2-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{S}\mathrm{O}}_{3}^{2-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{P}\mathrm{O}}_{4}^{2-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}^{-}{}_{3}} $

(2) $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{H}}^{+}{}_{4}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{A}\mathrm{l}}^{3+}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{F}\mathrm{e}}^{3+}} $

(3) $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{S}\mathrm{O}}_{4}^{2-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{l}}^{-}} $

(4) $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{P}\mathrm{O}}_{4}^{2-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}^{-}{}_{3}} $

解析:

(1) $ {\rm {\mathrm{S}}^{2-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{S}\mathrm{O}}_{3}^{2-}} $ 属于弱酸根离子,水解使溶液显碱性, $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{P}\mathrm{O}}_{4}^{2-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}^{-}{}_{3}} $ 属于弱酸的酸式酸根离子,其水解程度大于电离程度,使溶液显碱性。

(2) $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{H}}^{+}{}_{4}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{A}\mathrm{l}}^{3+}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{F}\mathrm{e}}^{3+}} $ 属于弱碱阳离子,水解使溶液呈酸性。

(3) $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+}} $ 是强碱阳离子, $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{l}}^{-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{S}\mathrm{O}}_{4}^{2-}} $ 是强酸阴离子,既能在酸性较强的溶液中大量存在,又能在碱性较强的溶液中大量存在。

(4) $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{P}\mathrm{O}}_{4}^{2-}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}^{-}{}_{3}} $ 属于弱酸的酸式酸根离子,既能与强酸反应,又能与强碱反应,故在酸性较强和碱性较强的溶液中均不能大量存在。


3.为使 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}_{2}\mathrm{S}} $ 溶液中 $ {\rm \dfrac{c({\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+})}{c({\mathrm{S}}^{2-})}} $ 减小,下列措施可行的是(      )

A.加热 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}_{2}\mathrm{S}} $ 溶液

B.加适量的稀盐酸

C.加入适量蒸馏水

D.加入适量 $ {\rm {\mathrm{K}}_{2}\mathrm{S}} $ 固体

答案:D
解析:

加热促进 $ {\rm {\mathrm{S}}^{2-}} $ 水解, $ {\rm c({\mathrm{S}}^{2-})} $ 减小, $ {\rm c({\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+})} $ 不变,则 $ {\rm \dfrac{c({\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+})}{c({\mathrm{S}}^{2-})}} $ 增大, $ {\rm \mathrm{A}} $ 错误;加入适量稀盐酸,发生反应 $ {\rm {\mathrm{S}}^{2-}+{\mathrm{H}}^{+}⇌{\mathrm{H}\mathrm{S}}^{-}.} $ , $ {\rm n({\mathrm{S}}^{2-})} $ 减小, $ {\rm n({\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+})} $ 不变,则 $ {\rm \dfrac{c({\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+})}{c({\mathrm{S}}^{2-})}=\dfrac{\dfrac{n({\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+})}{V}}{\dfrac{n({\mathrm{S}}^{2-})}{V}}} $ 增大, $ {\rm \mathrm{B}} $ 错误;加入适量蒸馏水, $ {\rm {\mathrm{S}}^{2-}} $ 水解程度增大, $ {\rm n({\mathrm{S}}^{2-})} $ 减小, $ {\rm n({\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+})} $ 不变, $ {\rm \dfrac{c({\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+})}{c({\mathrm{S}}^{2-})}=\dfrac{\dfrac{n({\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+})}{V}}{\dfrac{n({\mathrm{S}}^{2-})}{V}}} $ 增大, $ {\rm \mathrm{C}} $ 错误;加入适量 $ {\rm {\mathrm{K}}_{2}\mathrm{S}} $ 固体, $ {\rm c({\mathrm{S}}^{2-})} $ 增大, $ {\rm c({\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+})} $ 不变,则 $ {\rm \dfrac{c({\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+})}{c({\mathrm{S}}^{2-})}} $ 减小, $ {\rm \mathrm{D}} $ 正确。


4.探究同浓度的 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}_{2}{\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}} $ 与 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}} $ 溶液和不同盐溶液间的反应,①中产生白色沉淀和无色气体,②中只产生白色沉淀(已知:碳酸铝在水溶液中不能稳定存在)。下列说法不正确的是(      )

试题资源网 https://stzy.com试题资源网 https://stzy.com

A. $ {\rm {\mathrm{A}\mathrm{l}}_{2}{({\mathrm{S}\mathrm{O}}_{4})}_{3}} $ 能促进 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}_{2}{\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}} $ 的水解

B.①中沉淀可能是氢氧化铝和碱式碳酸铝中的一种或二者的混合物

C.同浓度的 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}_{2}{\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}} $ 与 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}} $ 溶液分别加入酚酞, $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}_{2}{\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}} $ 溶液的红色深

D.②中 $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{a}\mathrm{C}\mathrm{l}}_{2}} $ 溶液滴入后, $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}_{2}{\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}} $ 溶液的 $ {\rm \mathrm{p}\mathrm{H}} $ 不变, $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}} $ 溶液的 $ {\rm \mathrm{p}\mathrm{H}} $ 降低

答案:D
解析:

铝离子水解使溶液显酸性, $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}^{2-}} $ 与 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}^{-}{}_{3}} $ 水解使溶液显碱性,硫酸铝能促进碳酸钠和碳酸氢钠的水解, $ {\rm \mathrm{A}} $ 正确;①中铝离子水解生成氢氧化铝,氢氧化铝可能与 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}^{-}{}_{3}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}^{2-}} $ 结合生成碱式碳酸铝沉淀, $ {\rm \mathrm{B}} $ 正确;同浓度的碳酸钠和碳酸氢钠溶液中, $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}^{2-}} $ 水解程度更大,故 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}_{2}{\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}} $ 溶液碱性更强,加入酚酞试剂后红色更深, $ {\rm \mathrm{C}} $ 正确;氯化钙和碳酸钠反应生成碳酸钙沉淀, $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}^{2-}} $ 浓度减小,使 $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}^{2-}+{\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O}⇌{\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}^{-}{}_{3}+{\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}.} $ 平衡逆向移动, $ {\rm {\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}} $ 浓度减小, $ {\rm \mathrm{p}\mathrm{H}} $ 变小, $ {\rm \mathrm{D}} $ 错误。


5. $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{O}\mathrm{H}} $ 为一元碱, $ {\rm {\mathrm{H}}_{2}\mathrm{X}} $ 为二元酸。常温下,关于 $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{H}\mathrm{X}} $ 溶液,下列说法中正确的是(      )

A.若 $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{H}\mathrm{X}} $ 溶液显酸性,则可判断 $ {\rm {\mathrm{H}}_{2}\mathrm{X}} $ 是强酸

B.若 $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{H}\mathrm{X}} $ 溶液显碱性,则等浓度的 $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{O}\mathrm{H}} $ 溶液和 $ {\rm {\mathrm{H}}_{2}\mathrm{X}} $ 溶液, $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{O}\mathrm{H}} $ 的电离程度小于 $ {\rm {\mathrm{H}}_{2}\mathrm{X}} $

C.若 $ {\rm \mathrm{M}} $ 为 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+}} $ 、 $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{H}\mathrm{X}} $ 溶液的 $ {\rm \mathrm{p}\mathrm{H}=10} $ ,则由水电离产生的 $ {\rm c({\mathrm{H}}^{+})=1.0×{10}^{-4}\mathrm{m}\mathrm{o}\mathrm{l}\cdot {\mathrm{L}}^{-1}} $

D.若 $ {\rm \mathrm{M}} $ 为 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+}} $ 、 $ {\rm {\mathrm{H}}_{2}\mathrm{X}} $ 为二元弱酸,且 $ {\rm {K}_{\mathrm{a}1}\cdot {K}_{\mathrm{a}2} < {K}_{\mathrm{w}}} $ ,则 $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{H}\mathrm{X}} $ 溶液显酸性

答案:C
解析:

若 $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{H}\mathrm{X}} $ 溶液显酸性,可能是 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{X}}^{-}} $ 电离程度大于 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{X}}^{-}} $ 水解程度, $ {\rm {\mathrm{H}}_{2}\mathrm{X}} $ 不一定是强酸,如 $ {\rm {\mathrm{H}}_{2}{\mathrm{S}\mathrm{O}}_{3}} $ 为弱酸,但 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}\mathrm{H}\mathrm{S}\mathrm{O}}_{3}} $ 溶液显酸性, $ {\rm \mathrm{A}} $ 错误;若 $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{H}\mathrm{X}} $ 溶液显碱性,则说明 $ {\rm {\mathrm{M}}^{+}} $ 的水解程度小于 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{X}}^{-}} $ 的水解程度,即 $ {\rm \dfrac{{K}_{\mathrm{w}}}{{K}_{\mathrm{b}}} < \dfrac{{K}_{\mathrm{w}}}{{K}_{\mathrm{a}1}}} $ ,则 $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{O}\mathrm{H}} $ 的 $ {\rm {K}_{\mathrm{b}}} $ 大于 $ {\rm {\mathrm{H}}_{2}\mathrm{X}} $ 的 $ {\rm {K}_{\mathrm{a}1}} $ ,即 $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{O}\mathrm{H}} $ 电离程度大于 $ {\rm {\mathrm{H}}_{2}\mathrm{X}} $ , $ {\rm \mathrm{B}} $ 错误;若 $ {\rm \mathrm{M}} $ 为 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}^{+}} $ 且 $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{H}\mathrm{X}} $ 溶液的 $ {\rm \mathrm{p}\mathrm{H}=10} $ ,说明溶液中 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{X}}^{-}} $ 水解程度大于 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{X}}^{-}} $ 的电离程度,此时水电离产生的 $ {\rm c({\mathrm{H}}^{+})} $ 等于溶液中的 $ {\rm c({\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-})=1.0×{10}^{-4}\mathrm{m}\mathrm{o}\mathrm{l}\cdot {\mathrm{L}}^{-1}} $ , $ {\rm \mathrm{C}} $ 正确;当 $ {\rm {K}_{\mathrm{a}1}\cdot {K}_{\mathrm{a}2} < {K}_{\mathrm{w}}} $ 时, $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{X}}^{-}} $ 的水解常数 $ {\rm {K}_{\mathrm{h}}=\dfrac{{K}_{\mathrm{w}}}{{K}_{\mathrm{a}1}} > {K}_{\mathrm{a}2}} $ ,即 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{X}}^{-}} $ 水解程度大于 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{X}}^{-}} $ 的电离程度, $ {\rm \mathrm{M}\mathrm{H}\mathrm{X}} $ 溶液应显碱性, $ {\rm \mathrm{D}} $ 错误。


6.下列属于盐类水解方程式且书写正确的是(      )

A. $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{H}}^{+}{}_{4}+{\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O}\xlongequal{}{\mathrm{N}\mathrm{H}}_{3}\cdot {\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O}+{\mathrm{H}}^{+}} $

B. $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{a}}_{2}{\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}+2{\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O}⇌{\mathrm{H}}_{2}{\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}+2\mathrm{N}\mathrm{a}\mathrm{O}\mathrm{H}.} $

C. $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{H}}_{3}{\mathrm{C}\mathrm{O}\mathrm{O}}^{-}+{\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O}⇌{\mathrm{C}\mathrm{H}}_{3}\mathrm{C}\mathrm{O}\mathrm{O}\mathrm{H}+{\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}.} $

D. $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{S}}^{-}+{\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O}⇌{\mathrm{S}}^{2-}+{\mathrm{H}}_{3}{\mathrm{O}}^{+}.} $

答案:C
解析:

$ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{H}}^{+}{}_{4}} $ 水解生成 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{H}}_{3}\cdot {\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O}} $ 和 $ {\rm {\mathrm{H}}^{+}} $ ,水解反应为可逆反应,应使用可逆符号 $ (⇌). $ ,则水解的离子方程式为 $ {\rm {\mathrm{N}\mathrm{H}}^{+}{}_{4}+{\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O}⇌{\mathrm{N}\mathrm{H}}_{3}\cdot {\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O}+{\mathrm{H}}^{+}.} $ , $ {\rm \mathrm{A}} $ 错误;碳酸钠的水解应分步进行,即 $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}^{2-}} $ 水解先得到 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}^{-}{}_{3}} $ ,则水解离子方程式为 $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{O}}_{3}^{2-}+{\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O}⇌{\mathrm{H}\mathrm{C}\mathrm{O}}^{-}{}_{3}+{\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}.} $ , $ {\rm \mathrm{B}} $ 错误; $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{H}}_{3}{\mathrm{C}\mathrm{O}\mathrm{O}}^{-}} $ 水解生成醋酸和 $ {\rm {\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}} $ ,则水解离子方程式为 $ {\rm {\mathrm{C}\mathrm{H}}_{3}{\mathrm{C}\mathrm{O}\mathrm{O}}^{-}+{\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O}⇌{\mathrm{C}\mathrm{H}}_{3}\mathrm{C}\mathrm{O}\mathrm{O}\mathrm{H}+{\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}.} $ , $ {\rm \mathrm{C}} $ 正确; $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{S}}^{-}} $ 水解应生成 $ {\rm {\mathrm{H}}_{2}\mathrm{S}} $ 和 $ {\rm {\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}} $ ,则水解离子方程式为 $ {\rm {\mathrm{H}\mathrm{S}}^{-}+{\mathrm{H}}_{2}\mathrm{O}⇌{\mathrm{H}}_{2}\mathrm{S}+{\mathrm{O}\mathrm{H}}^{-}.} $ , $ {\rm \mathrm{D}} $ 错误。